Çevre İçin Yeni Bir Tehdit: Islak Mendiller

Hayatımızı birçok alanda kolaylaştıran ıslak mendiller nasıl yok oluyor? Islak mendil kullanımı, “göz makyajı temizleyicileri, bebek mendilleri ve tuvalet mendilleri” gibi çeşitli stiller ile daha popüler hale gelmiştir. 

Peki bu kadar çok kullanılan ıslak mendiller nasıl geri dönüştürülüyor ya da geri dönüştürülebiliyor mu?

Doğada çözünebilir (biyoçözünür) olması, onun mikroorganizmalar aracılığıyla bozunabileceği anlamına gelir. Böylelikle madde kısa bir süre sonunda en küçük yapı taşlarına kadar ayrışmış olacaktır. Maddenin doğada tam olarak çözünmesi süre, sıcaklık ve pH gibi çevresel etmenlere bağlı olarak değişebilir. Doğada çözünebilir ıslak mendil yapıları tamamen doğada kaybolabilen, suyla karışınca eriyip parçalanabilen, toprağa karıştığında kısa süre içerisinde yok olabilen biyoçözünür %100 selüloz kullanılarak üretilir.

Doğada çözünemez yani biyoçözünür olmayan, ıslak mendil yapıları rayon ve polyester gibi sentetik ve modifiye lifler kullanılarak üretilir. Islak mendiller, tuvalet kağıtları gibi parçalanmazlar. Genellikle plastik içerirler, bu nedenle denize ulaştıklarında uzun süre dayanırlar ve deniz yaşamına zarar verirler. Elyafın temel birimi olan nonwoven yapıya sahip ıslak mendilin doğada bozunma süresi yaklaşık olarak 100 yıldır. Kullandığımız ıslak mendil sayısını düşündüğümüzde geleceğe dair çevreye bir yıkım bıraktığımızı rahatlıkla söyleyebiliriz. Bu yığının önüne nasıl geçebiliriz ve neler yapmalıyız?

Tuvalet kağıdı yerine ıslak mendil kullanmamız gerekiyorsa, bunları tuvalet yerine çöp kutusuna attığımızdan emin olmamız gerekmektedir. Okyanuslarımıza, su yollarımıza ve vahşi yaşamımıza yönelik riskin yanı sıra, Avustralya su kuruluşlarının kanalizasyon arıtma tesislerinden ve pompa istasyonlarından ıslak mendilleri çıkarmak için her yıl 15 milyon dolar harcadığı tahmin edilmektedir.

Hepimiz tuvalete ya da lavaboya ne koyduğumuz hakkında çok fazla düşünmemeyi tercih ederiz. Ancak bu tiksindirici, zehirli birikimler, yalnızca sıhhi tesisat ağları için değil, deniz ortamı için de giderek artan bir sorun haline gelmektedir. Birleşik Krallık’taki tıkanıklıkların tahmini yüzde 93’ü ıslak mendillerden kaynaklanırken, pamuklu çubuklar ve kontakt lensler gibi daha küçük maddeler su arıtma filtrelerinden kaçabilmekte ve genellikle nehirlere ve sahillere ulaşarak deniz yaşamı üzerinde yıkıcı etkiler bırakmaktadır.

Tek kullanımlık mendillerin küresel satışlarının 2021 yılına kadar 20 milyar dolara ulaşacağı tahmin edilmektedir. Bebek de dahil olmak üzere piyasadaki tüm ıslak mendillerin tahmini yüzde 90’ı plastik içermektedir. Dolayısıyla, doğru bir şekilde bertaraf edilseler bile, sonunda çöplükte kalarak,  yıllarca çürürler ve genellikle zararlı kimyasallar yaymaktadırlar. İngiltere sahillerinde yapılan bir çalışmada her 100 metrede 27,5 adet ıslak mendil bulunmuştur. Bu durum çevre kirliliğini olumsuz yönde etkilerken aynı zamanda ekosisteme ve ekosistemde yaşayan canlılara da zarar vermektedir.

Tüm bu bilgiler ışığında, sürdürülebilir ve döngüsel bir ekonomiye geçişi sağlamak için plastik atıkları ve bunun çevre ve insan güvenliği üzerindeki yıkıcı etkilerini azaltmak amacıyla Tek Kullanımlık Plastik (SUP) Direktifi yayınlanmıştır.

3 Temmuz 2021’den itibaren, (AB) 2019/904 sayılı Direktife göre, AB Üye Devletleri, kendi ulusal mevzuatları aracılığıyla, pazarlarına sunulan belirli tek kullanımlık plastik ürünlerin ambalaj veya ürünün üzerinde bir işaret taşımasını sağlayacaktır. İşaretleme, 2019/904 sayılı Direktifin (AB) Eki’nin D bölümünde listelenen tek kullanımlık plastik ürünlerle ilgilidir. Bu ürünler:

  • Hijyenik havlular (pedler), tamponlar ve tampon aplikatörleri;
  • Islak mendil, yani önceden ıslatılmış kişisel bakım ve ev mendilleri;
  • Tütün ürünleri ile birlikte kullanılmak üzere pazarlanan filtreli tütün ürünleri;
  • İçecekler için bardaklar.

Direktifin 7. Maddesi, “plastik” içermeleri koşuluyla belirli ürünler için işaretleme gerekliliklerini ortaya koymaktadır.

*İşaretleme, tüketicileri üründe plastiğin varlığı konusunda bilgilendirmek içindir.

Komisyon Rehberinin (ilgili doküman ektedir.) plastik tanımına göre, PHA (polihidroksialkanoatlar) içeren bir selüloz öğesinin yanı sıra PLA kaplamalı bir pedin, PHA veya PLA’nın biyolojik olarak parçalanabilir ve kompostlanabilir olmasına bakılmaksızın işaretlenmesi gerekecektir. Bu durumda plastik olarak görülmeyen rejenere selüloz örneğin viskoz veya liyosel şeklindedir. Böylece, liyosel içeren ve başka hiçbir plastik malzeme içermeyen bir ıslak mendilin işaretlenmesi gerekmeyecektir.

*Polyester ve polihidroksialkanoatlar (PHA) gibi doğal olmayan polimerler veya kimyasal olarak modifiye edilmiş doğal polimerler kullanılarak yapılan ıslak mendiller Direktifin kapsamına girer. Tamamen viskon ve liyosel gibi kimyasal olarak değiştirilmemiş doğal polimerlerden yapılmış ıslak mendiller Direktifin kapsamı dışındadır.

Referanslar:

Henüz Yorum Yapılmadı

Bir yorum Bırak

Your email address will not be published.